राज्यात देशी आणि विदेशी मद्यविक्री दुकानांच्या स्थलांतराच्या नियमांमध्ये मोठा बदल करण्यात आला आहे. यापुढे मद्यविक्रीचे दुकान दुसऱ्या ठिकाणी स्थलांतरित करायचे असल्यास संबंधित गृहनिर्माण किंवा वाणिज्य संकुलाचे ‘ना हरकत प्रमाणपत्र’ (NOC) घेणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. या निर्णयामुळे मद्यविक्री दुकानांच्या स्थलांतराचा मार्ग आता अधिक कठीण होण्याची शक्यता आहे. राज्यात सध्या देशी मद्यविक्रीची (CL-3) तब्बल ४ हजार ३३४ दुकाने, तर विदेशी मद्यविक्रीची (FL-2) १ हजार ७२३ दुकाने आहेत. १९७४ पासून राज्यात नव्याने मद्यविक्रीचे परवाने देण्याची प्रक्रिया बंद आहे. त्यामुळे उपलब्ध परवान्यांना मोठी मागणी असून, त्यांची मोठ्या दराने खरेदी-विक्री होत असल्याचे सांगितले जाते.
मद्यदुकानांच्या स्थलांतरावर नवा नियम
मद्यविक्रीच्या दुकानांना शहरातील किंवा परिसरातील विविध ठिकाणी स्थलांतरित केले जात असल्याच्या घटना सातत्याने घडतात. मात्र, या दुकानांमुळे रहिवाशांना त्रास होत असल्याच्या तक्रारीही अलीकडच्या काळात वाढल्या आहेत. यामध्ये गृहनिर्माण संकुलांजवळ मद्यविक्रीची दुकाने सुरू करण्यासंदर्भात नागरिकांकडून आक्षेप नोंदवले जात होते. विधिमंडळातील चर्चेदरम्यान सरकारने या प्रश्नावर आवश्यक कार्यवाही करण्याचे आश्वासन दिले होते. त्यानंतर ५ ऑगस्ट रोजी गृहविभागाने यासंदर्भातील राजपत्र प्रसिद्ध केले. नव्या नियमानुसार स्थलांतरित होणाऱ्या मद्यविक्री दुकानांसाठी संबंधित गृहनिर्माण किंवा वाणिज्य संकुलाचे NOC आवश्यक करण्यात आले आहे.
राज्यात मद्यविक्रीची किती दुकाने?
राज्यात देशी मद्यविक्रीची ४,३३४ म्हणजेच CL-3 श्रेणीतील दुकाने आहेत. त्याचबरोबर विदेशी मद्यविक्रीची १,७२३ म्हणजेच FL-2 श्रेणीतील दुकाने कार्यरत आहेत. नव्या नियमाचा थेट परिणाम या दुकानांच्या स्थलांतर प्रक्रियेवर होणार आहे. १९७४ पासून नव्या मद्यविक्री परवान्यांवर मर्यादा असल्याने अस्तित्वातील परवान्यांना मोठे व्यावसायिक मूल्य प्राप्त झाले आहे. त्यामुळे अनेकदा व्यवसायाच्या गरजेनुसार किंवा इतर कारणांमुळे ही दुकाने एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी स्थलांतरित केली जातात.
मद्य उत्पादकांसाठीही परवान्यांची तरतूद
दरम्यान, राज्यात ४१ मद्य उत्पादकांना प्रत्येकी आठ मद्यविक्रीचे परवाने देण्याचे प्रस्तावित आहे. हे परवाने भाडेतत्त्वावर देण्यासाठी वापरले जाणार असल्याची माहिती आहे. त्यामुळे भविष्यात स्थलांतरित होणाऱ्या मद्यदुकानांची संख्या वाढण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अशा परिस्थितीत नव्या NOCच्या अटीमुळे मद्यविक्री दुकानांच्या स्थलांतरासमोर आणखी अडचणी निर्माण होऊ शकतात.
गृहसंकुलांकडून गैरफायदा घेण्याची शक्यता?
नव्या नियमामुळे मद्यविक्री दुकानांना स्थलांतरासाठी संबंधित गृहसंकुलाची परवानगी घेणे आवश्यक होणार आहे. त्यामुळे काही ठिकाणी गृहसंकुलांकडून या व्यवसायाचा गैरफायदा घेतला जाण्याची शक्यताही व्यक्त केली जात आहे. एकीकडे सरकारकडून व्यवसाय सुलभीकरणासाठी विविध उपाययोजना आणि घोषणा केल्या जात असताना, दुसरीकडे मद्यविक्री व्यवसायासाठी नव्या अटी लागू केल्याने व्यावसायिक अडचणी वाढण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे सरकारच्या या निर्णयावर मद्यविक्री व्यवसायाशी संबंधितांकडून काय प्रतिक्रिया येतात, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
