गरमागरम चहा किंवा कॉफीचा कप हातात घेतल्याशिवाय अनेकांची सकाळ सुरू होत नाही. दिवसभराचा थकवा घालवण्यासाठी, कामाच्या ब्रेकमध्ये किंवा मित्रांसोबत गप्पा मारताना चहा-कॉफी पिण्याची सवय अनेकांना असते. मात्र, हे पेय किती गरम आहे, याकडे आपण सहसा लक्ष देत नाही. अतिशय गरम चहा किंवा कॉफीचे वारंवार सेवन केल्यास आरोग्यावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो, असा इशारा तज्ज्ञांकडून देण्यात आला आहे.
विशेषतः खूप उच्च तापमानाचे पेय नियमितपणे पिण्याची सवय अन्ननलिकेसाठी त्रासदायक ठरू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, अतिशय गरम द्रव पदार्थामुळे अन्ननलिकेच्या आतील नाजूक आवरणाला वारंवार इजा किंवा जळजळ होण्याची शक्यता असते. अशा प्रकारची सवय दीर्घकाळ कायम राहिल्यास अन्ननलिकेच्या कर्करोगाच्या जोखमीशी तिचा संबंध असू शकतो. त्यामुळे चहा किंवा कॉफी पूर्णपणे बंद करण्यापेक्षा ती योग्य तापमानाला आल्यानंतर पिणे महत्त्वाचे ठरते.
किती गरम चहा-कॉफी टाळावी?
चहा किंवा कॉफी कपात ओतल्यानंतर लगेच पिण्याची घाई करू नये. पेयातून मोठ्या प्रमाणात वाफ येत असेल किंवा पहिला घोट घेताना तोंड, जीभ किंवा घशाला चटका बसत असेल, तर ते पेय अद्याप खूप गरम आहे, असे समजावे.
गरम पेय काही मिनिटे तसेच ठेवून त्याचे तापमान थोडे कमी होऊ द्यावे. त्यानंतर आरामात प्यायल्यास तोंड आणि अन्ननलिकेवर होणारी उष्णतेची तीव्र झळ कमी होऊ शकते. उकळत्या पेयाचे सेवन न करण्याचा सल्ला तज्ज्ञांकडून देण्यात येतो.
फक्त चहा-कॉफीच नाही, इतर पेयांकडेही लक्ष द्या
अतिशय गरम असलेले कोणतेही पेय किंवा द्रव पदार्थ सेवन करताना सावध राहणे आवश्यक आहे. चहा आणि कॉफीबरोबरच सूप, काढा किंवा इतर गरम पेयेही लगेच न पिता थोडी थंड होऊ द्यावीत. अनेकदा गरम पदार्थामुळे जीभ किंवा तोंड भाजल्याचे लक्षात येते; मात्र त्याचवेळी अन्ननलिकेलाही उष्णतेचा त्रास होऊ शकतो.
चहा-कॉफी पूर्णपणे बंद करावी का?
चहा किंवा कॉफी पिणे आणि अतिशय गरम चहा-कॉफी पिणे या दोन वेगळ्या गोष्टी आहेत. त्यामुळे केवळ या इशाऱ्यामुळे चहा-कॉफी पूर्णपणे बंद करण्याची गरज आहे, असे समजू नये. मुख्य मुद्दा म्हणजे पेयाचे तापमान आणि सेवनाची सवय.
दररोज चहा किंवा कॉफी घेत असाल तर कपातील पेय पिण्यापूर्वी काही मिनिटे थांबण्याची सवय लावून घ्या. विशेषतः पेय नुकतेच उकळलेले असेल तर लगेच घोट घेणे टाळा.
शरीराचे संकेत दुर्लक्षित करू नका
चहा-कॉफी घेतल्यानंतर वारंवार घशात जळजळ होणे, गिळताना त्रास होणे, सतत अस्वस्थता जाणवणे किंवा इतर काही त्रास होत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. अशा वेळी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.
आरोग्याच्या दृष्टीने चहा किंवा कॉफी किती वेळा प्यायली जाते, याइतकेच ती कोणत्या तापमानात प्यायली जाते हेही महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे पुढच्या वेळी चहाचा किंवा कॉफीचा गरम कप हातात घेताना घाई न करता काही मिनिटे थांबा आणि मगच त्याचा आस्वाद घ्या.
