गणेशोत्सव म्हटलं की मातीचा सुगंध, मूर्तिकारांची कलाकुसर आणि परंपरेचा वारसा यांची आठवण येते. मात्र, बदलत्या तंत्रज्ञानामुळे आता गणपतीच्या मूर्ती घडवण्याच्या प्रक्रियेतही मोठा बदल दिसून येत आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) काही सेकंदांत आकर्षक गणपतीच्या प्रतिमा तयार करत असल्याने अनेक भाविक त्या डिजिटल डिझाइनप्रमाणेच प्रत्यक्ष मूर्ती बनवण्याची मागणी करत आहेत. त्यामुळे पारंपरिक मूर्तिकारांसमोर नवे आव्हान उभे राहिले आहे.
सोशल मीडियावर AI बाप्पाची क्रेझ
यंदा सोशल मीडियावर विविध थीम, वेगवेगळ्या मुकुटांच्या रचना, आकर्षक वस्त्रे आणि अनोख्या आसनांमध्ये तयार केलेल्या AI गणपतीच्या प्रतिमा मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहेत. या प्रतिमा पाहून अनेक गणेश मंडळे आणि घरगुती भाविक मूर्तिकारांकडे अगदी तशाच मूर्तीची मागणी घेऊन पोहोचत आहेत.
कल्पना डिजिटल, पण मूर्ती हातांनीच घडते
AI चेहऱ्याची ठेवण, दागिने, हातांची मुद्रा किंवा विशिष्ट थीम यांसारख्या अनेक कल्पना क्षणात तयार करू शकते. मात्र, त्या प्रत्यक्ष मातीत साकारण्यासाठी मूर्तिकाराला अनेक बारकाव्यांवर मेहनत घ्यावी लागते.
मूर्तीचा समतोल, चेहऱ्यावरील भाव, डोळ्यांची रचना, वस्त्रांतील घडी, दागिन्यांची मांडणी आणि संपूर्ण कलाकृतीची मजबुती यासाठी अनुभव आणि कौशल्य आवश्यक असते. त्यामुळे AI केवळ कल्पना देऊ शकते; पण त्या कल्पनेला जिवंत रूप देण्याचं काम अजूनही मूर्तिकारांच्या हातातच आहे.
काही सेकंदांची प्रतिमा, अनेक दिवसांची मेहनत
संगणकावर तयार होणारी प्रतिमा काही क्षणांत तयार होते. मात्र, त्याच डिझाइनची मूर्ती घडवण्यासाठी अनेक दिवस लागतात. अनेक वेळा AI ने दाखवलेली रचना प्रत्यक्षात तंतोतंत साकार करणं शक्यही नसतं. काही डिझाइन्समध्ये वजनाचा समतोल, हातांची ठेवण किंवा सजावटीची रचना प्रत्यक्ष मूर्तीत टिकवणं कठीण ठरतं.
परंपरा आणि तंत्रज्ञानाचा नवा संगम
गणेशोत्सवात तंत्रज्ञानाचा वापर वाढत असला तरी पारंपरिक मूर्तिकलेचं महत्त्व कायम आहे. AI मुळे नवीन कल्पना मिळत आहेत, पण त्या प्रत्यक्षात साकारण्यासाठी मूर्तिकारांच्या कलेचीच खरी परीक्षा होत आहे. त्यामुळे यंदाच्या गणेशोत्सवात परंपरा आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अनोखा संगम पाहायला मिळत आहे.
