Monsoon Health Tips: पावसाळा सुरू झाला की वातावरणात गारवा येतो आणि उष्णतेपासून दिलासा मिळतो. मात्र, याच काळात पोटाशी संबंधित आजारांचे प्रमाणही लक्षणीय वाढते. उलट्या, जुलाब, फूड पॉइझनिंग, गॅस्ट्रोएन्टेरायटिस, टायफॉइड आणि हेपेटायटिस ए यांसारखे संसर्गजन्य आजार मान्सूनमध्ये अधिक आढळतात. यामागील प्रमुख कारण म्हणजे दूषित पाणी, अस्वच्छ अन्न, दमट वातावरण आणि जीवाणू-विषाणूंची झपाट्याने होणारी वाढ. आरोग्य तज्ज्ञांच्या मते, दैनंदिन जीवनातील काही सवयी बदलल्यास पोटाच्या संसर्गाचा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी करता येऊ शकतो.
पिण्याच्या पाण्याबाबत निष्काळजीपणा टाळा
मान्सूनमध्ये पावसाचे पाणी गटारातील सांडपाण्यासोबत मिसळून पिण्याच्या पाण्याच्या स्रोतांपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता असते. त्यामुळे स्वच्छ दिसणारे पाणीही दूषित असू शकते. डॉक्टरांच्या मते, नेहमी उकळलेले, फिल्टर केलेले किंवा पॅकबंद पाणीच पिण्याची सवय लावावी. बाहेर जाताना स्वतःसोबत पाण्याची बाटली ठेवावी आणि रस्त्यावरील पाणी किंवा बर्फ टाकलेली पेये पिणे शक्यतो टाळावे. पाण्याच्या गुणवत्तेबाबत शंका असल्यास वॉटर प्युरिफायर किंवा क्लोरीनेशन टॅबलेटचा वापर करणे फायदेशीर ठरते.
घरचे ताजे अन्नच ठरते सर्वोत्तम
पावसाळ्यात उघड्यावर ठेवलेले अन्न लवकर खराब होते. दमट हवामानामुळे त्यामध्ये जीवाणू वेगाने वाढतात आणि त्यामुळे फूड पॉइझनिंगचा धोका वाढतो. त्यामुळे घरचे ताजे आणि गरम अन्न खाण्यावर भर द्यावा. रस्त्याच्या कडेला मिळणारे उघडे खाद्यपदार्थ, बराच वेळ बाहेर ठेवलेले स्नॅक्स, आधीच कापून ठेवलेली फळे आणि अस्वच्छ ठिकाणी तयार केलेले पदार्थ खाणे टाळावे. अन्न शिजवल्यानंतर ते जास्त वेळ खोलीच्या तापमानावर ठेवू नये.
फळे आणि भाज्या स्वच्छ धुणे अत्यंत महत्त्वाचे
फळे आणि भाज्यांवर माती, कीटकनाशकांचे अंश आणि विविध प्रकारचे सूक्ष्मजीव असू शकतात. त्यामुळे त्यांना केवळ पाण्याने धुणे पुरेसे नसते. शक्य असल्यास स्वच्छ पाण्याने अनेक वेळा धुवावेत किंवा काही मिनिटे व्हिनेगर मिसळलेल्या पाण्यात भिजवून नंतर वापरावेत. कच्चे स्प्राउट्स आणि आधीच कापून ठेवलेली फळे खाणे टाळावे, कारण त्यामध्ये जीवाणू वाढण्याचा धोका अधिक असतो.
हातांची स्वच्छता ठेवा
पोटाच्या संसर्गामागे अस्वच्छ हात हे देखील एक मोठे कारण असते. जेवणापूर्वी आणि शौचालयाचा वापर केल्यानंतर किमान 20 सेकंद साबणाने हात धुणे आवश्यक आहे. बाहेर असताना सॅनिटायझरचा वापर करावा. लहान मुलांना हात धुण्याची सवय लावल्यास त्यांनाही अनेक संसर्गांपासून संरक्षण मिळू शकते.
लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नका
वारंवार उलट्या होणे, जुलाब, पोटदुखी, ताप, अशक्तपणा किंवा शरीरात पाण्याची कमतरता जाणवत असल्यास घरगुती उपचारांवर अवलंबून न राहता तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. अशा वेळी भरपूर स्वच्छ पाणी, ओआरएसचे द्रावण आणि हलका आहार घेणे आवश्यक असते. योग्य वेळी उपचार घेतल्यास गंभीर गुंतागुंत टाळता येते.
मान्सूनचा आनंद घेताना आरोग्याची काळजी घेणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. पिण्याच्या पाण्याची स्वच्छता, ताजे अन्न, फळे-भाज्यांची योग्य स्वच्छता आणि वैयक्तिक स्वच्छतेच्या सवयी अंगीकारल्यास पोटाच्या संसर्गापासून स्वतःचे आणि कुटुंबाचे प्रभावी संरक्षण करता येऊ शकते.
