Online Shopping Scam : सावधान! OTP आणि फेक कॉलद्वारे होऊ शकते तुमचीही फसवणूक; जाणून घ्या कशी
Festival Offer Scam : हल्ली लोकांचे ऑनलाइन शॉपिंग करण्याचे प्रमाण खूप वाढले आहे. खासकरून, सणासुदी वेळी लागणाऱ्या सेलमध्ये लोक मोठ्या प्रमाणात खरेदी करतात. मात्र, याच काळात सायबर गुन्हेगार सक्रिय होतात आणि ऑनलाइन खरेदीदारांना फसवण्यासाठी नवनवीन युक्त्या वापरतात. ऑनलाइन खरेदीदारांची फसवणूक करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या काही सामान्य युक्त्या आणि त्यापासून सुरक्षित राहण्याचे उपाय खालीलप्रमाणे आहेत.
ऑनलाइन फसवणुकीचे सामान्य प्रकार (Common Scams)
OTP घोटाळे (OTP Scams): हा सर्वात सामान्य प्रकार आहे. यात फसवणूक करणारे स्वतःला डिलिव्हरी एजंट किंवा कस्टमर केअर एक्झिक्युटिव्ह म्हणून सांगतात. ते डिलिव्हरी समस्या किंवा पेमेंट पडताळणीच्या नावाखाली लोकांना कॉल करतात आणि OTP (One Time Password) विचारतात. तुम्ही कोड शेअर करताच, गुन्हेगार तुमच्या खात्याचा ताबा घेतात आणि अनधिकृत व्यवहार सुरू करतात. अनेकदा ते स्टोअर केलेल्या कार्ड डिटेल्सचा गैरवापर करून पैसे काढतात.
डिलिव्हरी कॉल घोटाळे (Delivery Call Scams): यामध्ये सायबर गुन्हेगार खरेदीदारांना कॉल करून त्यांची ऑर्डर डिलिव्हर होऊ शकली नाही, असे सांगतात. डिलिव्हरी पुन्हा शेड्यूल करण्यासाठी ते तुमची वैयक्तिक माहिती किंवा एक छोटीशी "री-शेड्यूलिंग फी" भरण्यास सांगतात. सणासुदीच्या सेलमध्ये अनेक ऑर्डर्स केलेल्या असल्याने लोक यावर विश्वास ठेवतात आणि माहिती शेअर करतात, ज्यामुळे त्यांची संवेदनशील माहिती चोरीला जाते.
फिशिंग सापळे (Phishing Traps): यात फसवणूक करणारे ई-कॉमर्स कंपन्यांसारखे दिसणारे बनावट SMS, WhatsApp मेसेज किंवा ईमेल पाठवतात. यात डिलिव्हरी डिटेल्स, आकर्षक ऑफर्स किंवा मोठे डिस्काउंट दिले जातात. या मेसेजमध्ये असलेल्या लिंक्स बनावट वेबसाइट्सकडे घेऊन जातात, ज्या अधिकृत शॉपिंग पोर्टल्ससारख्याच दिसतात. तुम्ही या बनावट साइट्सवर लॉगिन आयडी, पासवर्ड किंवा कार्ड डिटेल्स भरताच, ती माहिती थेट गुन्हेगारांच्या हातात पडते.
सोशल मीडियावरील बनावट जाहिराती (Fake Ads on Social Media): सोशल मीडिया स्कॅमर्ससाठी शिकार करण्याची नवीन जागा बनले आहे. Reels किंवा Post पाहताना तुम्हाला iPhone किंवा गेमिंग कन्सोलवर प्रचंड सवलत देणाऱ्या आकर्षक जाहिराती दिसू शकतात. मात्र, हे विक्रेते अनेकदा फसवणूक करणारे असतात. तुम्ही खरेदीसाठी पैसे ट्रान्सफर करताच, ते पेज डिलीट करतात आणि गायब होतात.
हेही वाचा – Digital Arrest : ईडी-सीबीआय अधिकारी असल्याचं भासवत बँकरला लुबाडल; तब्बल 23 कोटींची केली लूट
धोक्याचे संकेत (Red Flags) कसे ओळखाल?
फसवणूक करणारे दररोज नवीन युक्त्या वापरत असले तरी, ते काही धोक्याचे संकेत नक्कीच सोडले जातत, जे तुम्ही ओळखू शकतो. खालील गोष्टींवरून तुम्ही फसवणूक ओळखू शकता.
OTP किंवा पिनची मागणी: कोणताही कॉल किंवा मेसेज OTP, कार्ड पिन किंवा पासवर्डची मागणी करत असेल, तर तो स्पष्ट धोका आहे. लक्षात ठेवा, कोणतीही अधिकृत कंपनी किंवा बँक तुम्हाला हे तपशील विचारणार नाही.
संशयास्पद लिंक्स: स्पेलिंगच्या चुका असलेल्या, संशयास्पद दिसणाऱ्या किंवा तुम्हाला अनोळखी पेजवर घेऊन जाणाऱ्या लिंक्सवर कधीही विश्वास ठेवू नका.
ॲप डाउनलोडची मागणी: डिलिव्हरी ट्रॅकिंग किंवा डिस्काउंट कूपनसाठी थर्ड-पार्टी ॲप्स डाउनलोड करण्याची मागणी करणारे मेसेज किंवा कॉल हे सहसा सापळे असतात.
सुरक्षित कसे राहाल (How to Stay Safe?)
– सणासुदीच्या सेलमध्ये सुरक्षित खरेदी करण्यासाठी काही सोपे पण प्रभावी उपाय खालीलप्रमाणे आहेत:
– माहिती शेअर करू नका: कॉल करणाऱ्याने बँक किंवा शॉपिंग प्लॅटफॉर्मचा कर्मचारी असल्याचा दावा केला तरीही, OTP, पासवर्ड किंवा PIN कधीही शेअर करू नका.
– अधिकृत वेबसाइटवरूनच खरेदी करा: नेहमी वैध आणि अधिकृत वेबसाइटवरूनच खरेदी करा. पेमेंट डिटेल्स भरण्यापूर्वी वेबसाइटचा ॲड्रेस दोनदा तपासा; अधिकृत साइट्स "https://" ने सुरू होतात आणि योग्य डोमेन वापरतात.
– सुरक्षित पासवर्ड वापरा: प्रत्येक शॉपिंग साइटसाठी मजबूत आणि वेगळा पासवर्ड वापरा आणि शक्य असेल तिथे टू-फॅक्टर ऑथेंटिकेशन (Two-Factor Authentication) सक्षम करा.
– सार्वजनिक Wi-Fi टाळा: सार्वजनिक ठिकाणी असलेल्या Wi-Fi वरून शॉपिंग करणे टाळा. त्याऐवजी मोबाइल डेटा किंवा सुरक्षित होम कनेक्शन वापरा.
– या साध्या नियमांचे पालन करून तुम्ही सणासुदीच्या ऑनलाइन शॉपिंगचा आनंद सुरक्षितपणे घेऊ शकता.
जय महाराष्ट्र न्यूजवर ताज्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूज वाचा. अधिक माहितीसाठी भारताच्या बातम्या ब्राउझ करा.