Ayatollah Alireza Arafi : खामेनींचा मुलगा-नातवाची चर्चा मात्र इराणच्या सत्तेची सूत्रं अयातुल्ला अलिरेझा अराफी यांच्या हाती; इराणच्या सर्वोच्च नेतेपदी अराफींची नियुक्ती
Ayatollah Alireza Arafi: अमेरिका आणि इस्रायलच्या संयुक्त हवाई हल्ल्यात सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी यांच्या मृत्यूनंतर इराणमध्ये मोठ्या राजकीय घडामोडी घडत आहेत. इराणच्या संविधानातील 'विलायत-ए-फकीह' या तत्त्वानुसार, आता वरिष्ठ धर्मगुरू अयातुल्ला अलिरेझा अराफी यांची देशाचे 'सर्वोच्च नेते' म्हणून नियुक्ती करण्यात आली आहे. अत्यंत कठीण काळात इराणचे नेतृत्व करण्याची मोठी जबाबदारी आता अराफी यांच्या खांद्यावर आली आहे.
उत्तराधिकाराचा पेच आणि संभाव्य उमेदवार
अयातुल्ला खामेनी यांनी आपल्या हयातीत कोणाचेही नाव अधिकृत उत्तराधिकारी म्हणून जाहीर केले नव्हते. त्यामुळे सध्या इराणमध्ये नेतृत्वाचा पेच निर्माण झाला आहे. अराफी यांची अंतरिम नियुक्ती झाली असली तरी, सर्वोच्च पदासाठी दोन प्रमुख नावे चर्चेत होते. यामध्ये खामेनींचे पुत्र मोज्तबा खामेनी आणि इराणचे संस्थापक अयातुल्ला खामेनी यांचे नातू हसन खामेनी यांचा समावेश होता. शक्तिशाली 'क्रांतिकारी गार्ड्स' आणि धार्मिक संस्थांवर नियंत्रण मिळवणे हे नवीन नेत्यासमोर मोठे आव्हान असणार आहे.
कोण आहेत अलिरेझा अराफी?
1959 मध्ये इराणच्या याझद प्रांतातील मेयबोद येथे जन्मलेले अलिरेझा अराफी हे एका प्रतिष्ठित धर्मगुरू कुटुंबातील आहेत. त्यांचे वडील देखील प्रख्यात धार्मिक विद्वान होते. अराफी यांनी आपले बहुतांश आयुष्य इराणचे प्रमुख धार्मिक केंद्र असलेल्या 'कोम' मधील मदरसा आणि प्रशासकीय कामात घालवले आहे. त्यांनी उच्च शिक्षण पूर्ण करून 'मुज्ताहिद' ही पदवी प्राप्त केली आहे, ज्यामुळे त्यांना स्वतंत्रपणे इस्लामिक कायदेशीर आदेश जारी करण्याचा अधिकार मिळतो.
खामेनींचे सर्वात विश्वासू सहकारी
अलिरेझा अराफी हे अयातुल्ला खामेनी यांच्या अत्यंत जवळचे आणि विश्वासू मानले जातात. खामेनींच्या काळात त्यांची राजकीय कारकीर्द वेगाने विस्तारली. त्यांनी 'अल-मुस्तफा आंतरराष्ट्रीय विद्यापीठा'चे अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले असून, 2019 मध्ये खामेनींनी त्यांची नियुक्ती अत्यंत शक्तिशाली अशा 'पालक परिषदेत' (Guardian Council) केली होती. मेयबोद आणि कोम येथे शुक्रवारच्या नमाजाचे नेतृत्व करणे, हे त्यांच्या सत्तेतील प्रभावाचे मोठे लक्षण मानले जाते.
इराणसमोर कठीण काळ
सध्या इराण बाह्य युद्ध आणि अंतर्गत अनिश्चिततेच्या गर्तेत अडकलेला आहे. अशा परिस्थितीत अराफी यांच्याकडे नेतृत्व सोपवून इराणने आपल्या धार्मिक आणि राजकीय व्यवस्थेला स्थैर्य देण्याचा प्रयत्न केला आहे. मात्र, कायमस्वरूपी सर्वोच्च नेता म्हणून कोणाची निवड होते, याकडे आता संपूर्ण जगाचे लक्ष लागले आहे.
जय महाराष्ट्र न्यूजवर ताज्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूज वाचा. अधिक माहितीसाठी भारताच्या बातम्या ब्राउझ करा.