आता कंपनीतून फॉर्म 16 नाही तर मिळणार फॉर्म 130, पण यामध्ये नेमकं आहे काय?

1 एप्रिल 2026 पासून देशाच्या करप्रणालीत एक ऐतिहासिक परिवर्तन होणार आहे. ही नवीन करप्रणाली 1961 च्या आयकर कायद्याची जागा घेईल. नवीन आयकर कायद्यामुळे पगारदार वर्गाच्या परिस्थितीत लक्षणीय बदल होईल. आतापर्यंत, तुमचा आयकर परतावा भरण्यासाठी तुमचा नियोक्ता तुम्हाला फॉर्म 16 देत असे.  नवीन प्रणालीमध्ये फॉर्म 16 च्या जागी एक नवीन दस्तऐवज सादर करण्यात आला आहे.

आतापर्यंत, नोकरदार व्यक्तींना त्यांच्या नियोक्त्यांकडून दरवर्षी फॉर्म 16 मिळत असे. तथापि, आता फॉर्म 16 बंद करण्यात आला असून त्याच्या जागी फॉर्म 130 आणला गेला आहे. टॅक्स पोर्टलवर आता फॉर्म 16 ऐवजी फॉर्म 130 दिसेल. फॉर्म 16ची जागा घेणारा फॉर्म 130 हा देखील एक टीडीएस प्रमाणपत्र असेल, परंतु त्यात अधिक माहिती असेल.

नवीन आयकर नियमांनुसार सादर करण्यात आलेला फॉर्म 130 हा टीडीएस प्रमाणपत्राचा एक नवीन प्रकार आहे. तो दरवर्षी जारी केला जाईल. जुन्या फॉर्म 16 आणि आयकर विवरणपत्रातील (आयटीआर) माहितीमधील चुकांमुळे करदात्यांना नोटिसा मिळत असल्याचे अनेकदा दिसून आले होते. ही कमतरता दूर करण्यासाठी फॉर्म 130 विकसित करण्यात आला आहे. यामुळे करदात्यांना त्यांचे एकूण उत्पन्न, वजावट आणि देयता यांचा स्पष्ट हिशोब मिळेल.

फॉर्म 26AS असणार फॉर्म 168 
वार्षिक कर विवरण, ज्याला पूर्वी 26एएस म्हटले जायचे, ते आता फॉर्म 168 म्हणून ओळखले जाईल. बँका आणि संस्थांनी दिलेली आर्थिक व्यवहारांची माहिती आता फॉर्म 61ए ऐवजी फॉर्म 165 मध्ये दाखल केली जाईल. यामुळे आयकर विभागाला उत्पन्नाची अधिक अचूक माहिती मिळेल.

फॉर्म 130 कसा असेल?
फॉर्म 130 ची रचना अत्यंत काळजीपूर्वक तयार केली आहे. तो तीन भागांमध्ये विभागलेला आहे. भाग 'अ' मध्ये नियोक्ता, बँक आणि करदात्याबद्दलची मूलभूत माहिती असते. भाग 'ब' मध्ये उत्पन्न आणि भरलेल्या टीडीएसचा तपशील असतो. भाग 'क' मध्ये आर्थिक वर्षासाठी करपात्र उत्पन्नाची संपूर्ण गणना दिलेली असते.

हे प्रमाणपत्र केव्हा आणि कसे मिळेल?
फॉर्म 130 पूर्णपणे सिस्टीम-आधारित असेल आणि तो फक्त ट्रेसेस पोर्टलवरूनच डाउनलोड करता येईल. तिमाही टीडीएस रिटर्न (फॉर्म 138) दाखल केल्यानंतर, तुमच्या नियोक्त्याला किंवा बँकेला तो जारी करणे आवश्यक असेल. आर्थिक वर्ष संपल्यानंतर 15 जूनपर्यंत तो जारी करणे अनिवार्य असेल. जर तुम्ही वर्षाच्या मध्यात नोकरी बदलली, तर तुम्हाला तुमच्या जुन्या आणि नवीन नियोक्त्यांकडून वेगवेगळे फॉर्म 130 मिळवावे लागतील.