भारतीय आयआयटी संस्थेचे संरक्षण आणि अंतराळ संशोधनात योगदान

प्रथम आयआयटी खडगपूरमध्ये १९५१ साली अस्तित्वात आली. आयआयटीची संख्या आज २३ आहे. या संस्था केवळ गुणवत्तापूर्ण शिक्षण आणि जागतिक दर्जाच्या नियुक्त्यांविषयीच नाहीत तर भारताच्या विज्ञान आणि संरक्षण प्रयत्नांना हातभार लावतात.

महाविद्यालयीन युद्धानंतरच्या जर्मन, इटालियन आणि जपानी अर्थव्यवस्थांचे पुनरुत्थान शैक्षणिक व्यवसायाशी संबंधित संबंधामुळे शक्य आहे. आयआयटीने बर्‍याच वर्षांत असंख्य उत्पादने व तंत्रे विकसित केली आहेत जी देशाच्या विकासात योगदान देतात.

साथीच्या आजाराच्या परिस्थितीतही, सरकारच्या प्रयत्नांना पाठिंबा देण्यासाठी विविध आयआयटीनी हात वर केले आहेत. आयआयटी बॉम्बे, आयआयटी मद्रास, आयआयटी खडगपूर आणि इतरांनीही भारताच्या संरक्षण आणि अंतराळ क्षेत्रात योगदान दिले आहे. त्यांचे योगदान येथे तपासण्यासाठी खाली स्क्रोल करा.

आयआयटीचे संरक्षण आणि अवकाशात योगदान – आयआयटी बॉम्बे, आयआयटी दिल्ली, आयआयटी कानपूर आणि इतर.

आयआयटी बॉम्बेचे संरक्षण क्षेत्रातील योगदान

अंतराळ मोहिमे आणि नवकल्पनांमध्ये भारताला अपवादात्मक मैलाचा दगड आहे. स्टार्ट-अप्सच्या योगदानाचा भारताच्या संरक्षण आणि जागेवर अभूतपूर्व परिणाम होतो. २०१६ मध्ये, तुषार जाधव (माजी डीआरडीओ साइंटिस्ट) आणि अष्टेश कुमार (टेक्नोलॉजिकल लीडर हेड, इलेक्ट्रिकल सिस्टम्स, प्रथम, IIT बॉम्बे स्टुडंट उपग्रह प्रकल्प) यांनी मनस्तू स्पेस स्टार्ट-अप कंपनीची स्थापना केली.

या स्टार्ट-अपचे मुख्य लक्ष उपग्रहांसाठी ग्रीन केमिकल प्रोपल्शन सिस्टम विकसित करणे आहे कारण ते रासायनिक-आधारित प्रोपल्शन इंधनांच्या तुलनेत गैर-विषारी आहे. प्रपल्शन सिस्टम उपग्रह कक्षामध्ये राहण्यास मदत करते.

प्रोपल्शन सिस्टमचे दोन प्रकार आहेत: इलेक्ट्रिक सिस्टम आणि केमिकल-आधारित सिस्टम. सध्या बहुतेक उपग्रह रासायनिक-आधारित प्रोपल्शन सिस्टम वापरतात. मॅनस्टु स्पेस प्रोपल्शन सिस्टमवर कमी रक्कम खर्च करते कारण ती इतर प्रोपल्शन सिस्टमपेक्षा ४० टक्के कमी विषारी आहे.

आयआयटी मद्रासचे योगदान

आयआयटी मद्रासच्या विद्यार्थ्यांनी ३ जानेवारी ते ५२०२० या कालावधीत “डिफेन्स टेक समिट” आयोजित केले होते. हा कार्यक्रम शास्त्राचा भाग म्हणून आयोजित करण्यात आला होता (आयआयटी मद्रासचा वार्षिक तंत्र महोत्सव). या परिषदेचा मुख्य हेतू म्हणजे भारताच्या संरक्षणात काहीतरी योगदान देणे.

या शिखर परिषदेचे आणखी एक उद्दीष्ट म्हणजे स्टार्ट-अप इकोसिस्टमला प्रोत्साहित करणे आणि या विशिष्ट क्षेत्रातील संधींचा दावा करण्यासाठी तरुणांचे पालनपोषण करणे. हे शिखर परिषद संरक्षण प्रदर्शनाचे देखील आयोजन करेल ज्यात स्टार्ट-अप आणि उत्पादकांनी त्यांची कामे आणि उत्पादने जनतेसमोर प्रदर्शित केली. तसेच, संरक्षण टेक शिखर परिषदेतील सहभागींना एल द्वारे सांभाळलेल्या कट्टूपल्ली शिपयार्डला औद्योगिक भेटीची संधी मिळाली.

आयआयटी दिल्लीचा इस्रोशी करार आहे

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजीने भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इसरो) यांच्याशी हातमिळवणी करून तंत्रज्ञान कक्ष स्थापन केला. आयआयटी दिल्लीचे संचालक रामगोपाल राव यांनी ही घोषणा केली. आयआयटी दिल्लीने आयआयएससी बेंगळुरू, आयआयटी बॉम्बे, आयआयटी कानपूर, आयआयटी खडगपूर, आयआयटी मद्रास, आयआयटी गुवाहाटी आणि आयआयटी रुड़की यांच्याशीही करार केला होता.

संरक्षण क्षेत्रात आयआयटी गांधीनगर यांचे योगदान

संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (डीआरडीओ) आयोजित “डेअर टू ड्रीम डीआरडीओ इनोव्हेशन” या कार्यक्रमात इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी गांधीनगर (आयआयटीजीएन) येथील ईईई मध्ये पीएचडी अभ्यासक चंदन कुमार झा यांना प्रथम पुरस्कार मिळाला आहे. त्याने हा प्रकल्प “लढाऊ झोनमध्ये वापरण्याची उच्च पार्श्वभूमी आवाज दडपशाही क्षमता असणारा ऑप्टिकल फायबर-आधारित मायक्रोफोन” साठी साध्य केला.

हे “विशेष ऑपरेशन्स सैनिकांसाठी वेअरेबल कम्युनिकेशन टेक्नॉलॉजीज” या श्रेणी अंतर्गत आहे. हे फायबर-आधारित अंगावर घालण्यास योग्य, मानेच्या प्रदेशातील सिग्नल वापरते आणि अत्यंत कमी सिग्नल प्रक्रियेसह ध्वनीला अत्यंत दाबते. हे डिव्हाइस रणांगणातील संप्रेषणासाठी सर्व संरक्षण दलांद्वारे वापरले जाऊ शकते. बंदूक, टाक्या किंवा विमानांमधून हा घालण्यायोग्य कट बॅक बॅकग्राउंड आवाज ज्यामुळे सैन्याने पाठविलेल्या कमांडची चुकीची माहिती मिळू शकते.

आयआयटी पाटण्याचे योगदान

आयआयटी पटनाचा एक विद्यार्थी आणि मेकॅनिकल विभागातील प्राध्यापक या दोघांनाही “सर्फॅक्टंट बेस्ड बोइंग सिस्टम फॉर झिरो ग्रॅव्हीटी” या नवीन नावीन्यपूर्णतेचा पेटंट हक्क मिळाला आहे. हे एक शीतकरण करणारे यंत्र आहे जे इलेक्ट्रॉनिक उपकरणांना जागेमध्ये अति तापण्यापासून वाचवू शकते. विद्यार्थ्याने “हीट ट्रान्सफर” वर आयआयटी पाटणा येथून पीएचडी पूर्ण केली.

त्याने आणि रीशि राज यांनी (फॅकल्टी मेंबर) फेब्रुवारी २०१५ मध्ये डिव्हाइसच्या पेटंट हक्कांसाठी अर्ज केला होता आणि सुदैवाने आयपीओकडून २ June जूनला हा अधिकार प्राप्त झाला जो पेटंट्स, डिझाईन्स आणि ट्रेड मार्क्स, भारत सरकारच्या नियंत्रणाखाली आहे.

चंद्रयान – २ प्रकल्पात आयआयटी कानपूरचे योगदान

आयआयटी कानपूरच्या शास्त्रज्ञांनी चंद्रयान -२ साठी शोध लावला आहे जो चंद्र पृष्ठभागावर त्याच्या मार्गदर्शित मार्गावर प्रवास करण्यासाठी उपग्रह मार्गदर्शन करतो. हे अपेक्षित बिंदूपर्यंत पोहोचण्यासाठी वेळ कमी करेल आणि उर्जेची बचत करेल. भारतीय अंतराळ संशोधन संघटनेने (इस्रो) चंद्राकडे आपले दुसरे मिशन (चंद्रयान -२) २२ जुलै रोजी सुरू केले. हे अभियान २ सप्टेंबर, २०१९ रोजी लक्ष्य गाठले.

आयआयटी कानपूरने शोधून काढलेल्या सॉफ्टवेअरबरोबर हे रोव्हर जोडले गेले होते जे चंद्र पृष्ठभागावर पाणी आणि इतर सजीवांचा शोध घेऊ शकेल. पुढील संशोधनासाठी रोव्हर प्रयोगशाळेत चित्रे देखील पाठवू शकतो. सॉफ्टवेअरवर २०-वॅट सौर बॅटरीद्वारे प्रक्रिया केली जाऊ शकते आणि चंद्राच्या पृष्ठभागावर ड्रिलिंग करण्यासाठी रोव्हरची जोडी बनू शकते ज्यामुळे चंद्राच्या पृष्ठभागावर पाणी किंवा इतर जिवंत पदार्थ आहेत की नाही हे शोधता येईल.

आयआयटी रुड़कीने इस्रोशी करार केला

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी रुड़कीने भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था (इसरो) सहकार्याने आपल्या कॅम्पसमध्ये अंतराळ तंत्रज्ञान कक्षाची स्थापना केली आहे. आयआयटी रुड़की कॅम्पसमध्ये अंतराळ तंत्रज्ञान सेल स्थापित करण्याच्या उद्देशाने सेलने कॅम्पसमध्ये उपलब्ध असलेल्या पायाभूत सुविधा, संभाव्यता इत्यादींचा उपयोग केला आहे हे सुनिश्चित करणे आहे. आयआयटी रुड़की यांनी आपल्याकडे असलेल्या स्पेस टेक्नॉलॉजी सेलला दिलेल्या काही जबाबदा proposed्यांचा प्रस्तावही त्यांनी दिलाः

• स्पेस टेक्नॉलॉजी सेलला आवश्यक ते प्रशासकीय सहकार्य संस्था देईल.
• प्रशासनात प्राध्यापक, वैज्ञानिक, तज्ञ, तांत्रिक, प्रशासकीय व सहाय्यक कर्मचारी असतील.

आयआयटी खडगपूरचे इंदिरा गांधी सेंटर फॉर अ‍ॅटोमिक रिसर्चबरोबर करार आहे

इंदिरा गांधी सेंटर फॉर अ‍ॅटोमिक रिसर्चने (आयजीसीएआर) आयआयटी खडगपूरशी करार केला आहे. भारतातील अणु उर्जा कार्यक्रमाच्या दुसर्‍या स्तराला प्रोत्साहन देणारी ही सर्वात महत्वाची घटना आहे.

स्वच्छ उर्जेची सुरक्षा आणि टिकाव यासाठी एफबीआर अमर आहेत, विशेषत: सरासरी युरेनियम साठा आणि मोठ्या थोरियम साठा असलेल्या भारतासारख्या देशासाठी. १ C .१ पासून आयजीसीएआर सोडियम-कूल्ड एफबीआरसाठी स्वदेशी तंत्रज्ञानाचा विकास करीत आहे आणि त्यांनी प्रथम टेक्नो-व्यावसायिक प्रात्यक्षिका वेगवान ब्रीडर अणुभट्टी, ५०० मेगावॅटचा प्रोटोटाइप फास्ट ब्रीडर रिएक्टर (पीएफबीआर) तयार केला आहे.

आयआयटी रोपर्सचे भारताच्या संरक्षण क्षेत्रातील योगदान

इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी (आयआयटी) रोपार यांनी गंभीर तंत्रज्ञानाची बदली बळकट करण्यासाठी लष्कराशी करार केला आहे. या करारातील मुख्य उद्दीष्ट स्पष्ट आणि गुळगुळीत कनेक्शनद्वारे सैन्याच्या आवश्यक तंत्रज्ञानाच्या आवश्यकतेचा अधिक चांगला वापर करण्यासाठी व्यावसायिक आणि तांत्रिक ज्ञानाचे सामायिकरण आणि देवाणघेवाण करणे हा होता. आयआयटी-रोपारने यापूर्वीच एक प्रोटोटाइप विकसित केला आहे जो सैनिकांना विविध रणांगण परिस्थितीत वास्तविक-वेळेची माहिती देतो.

रॅक्स १.० (हेल्मेटचे नाव) ओळख सेन्सर आणि दळणवळण उपकरणे असलेले एक लढाऊ हेल्मेट होते, यात थर्मल इमेजिंग आणि नाईट व्हिजन क्षमता आहे जी सैन्य दलाला अत्याधुनिक तंत्रज्ञान सहाय्य प्रणाली प्रदान करेल. भू-टॅगिंगच्या मदतीने शत्रू सैन्य ओळखले जाऊ शकते.

आयआयटीने देशातील विविध क्षेत्रात योगदान दिले आहे. आयआयटीच्या संशोधन आणि उद्योजक पेशींनी नेहमीच देशाच्या वाढीस हातभार लावला. जर आपण आतापर्यंत पुरेशी प्रेरणा घेत असाल तर या प्रतिष्ठित संस्थांचा भाग होण्यासाठी जेईई मेन आणि जेईई प्रगतसाठी

-शिवानी तिवारी