नवी दिल्ली: भारतातील वस्तू आणि सेवा कर म्हणजेच जीएसटी हा एकसंध अप्रत्यक्ष कर प्रणाली म्हणून ओळखला जातो. 2017 पासून लागू झालेल्या या प्रणालीमुळे केंद्र आणि राज्य सरकारांचे अनेक वेगवेगळे कर एकत्र करून एकच कर व्यवस्था तयार करण्यात आली. त्यामुळे करप्रणाली अधिक सुलभ झाली असून करदात्यांसाठी प्रक्रिया अधिक पारदर्शक आणि डिजिटल बनली आहे. जीएसटीशी संबंधित सर्व सेवा आता अधिकृत ऑनलाइन पोर्टलवर उपलब्ध आहेत.
जीएसटी पोर्टल हे करदाते, व्यावसायिक आणि व्यवसायिकांसाठी एक प्रकारचे ‘सिंगल विंडो’ प्लॅटफॉर्म म्हणून कार्य करते. या पोर्टलच्या माध्यमातून रिटर्न दाखल करणे, कर भरणे, परतावा (रिफंड) मागणे तसेच तक्रारी नोंदवणे अशा अनेक सेवा ऑनलाइन उपलब्ध आहेत. यामुळे सरकारी कार्यालयांमध्ये वारंवार फेऱ्या मारण्याची गरज कमी झाली असून बहुतेक प्रक्रिया डिजिटल पद्धतीने पूर्ण करता येतात.
या डिजिटल प्रणालीमुळे कर संबंधित नोंदी व्यवस्थित ठेवणे आणि थेट जीएसटी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधणेही सोपे झाले आहे. कागदपत्रांची गरज कमी झाल्याने चुका होण्याची शक्यता देखील कमी होते. व्यवसायांना त्यांच्या करसंबंधित व्यवहारांचे व्यवस्थापन ऑनलाइन पद्धतीने नियंत्रित करण्याची सुविधा मिळते.
हेही वाचा: सुस्साट असणारा dhurandhar 2 कायद्याच्या कचाट्यात? हायकोर्टात याचिका दाखल, नेमकं कारण काय?
जर एखाद्या वापरकर्त्याचे जीएसटी पोर्टलचे यूजरनेम किंवा पासवर्ड विसरले असेल, तर लॉगिन पेजवर “Forgot Username” किंवा “Forgot Password” हा पर्याय निवडता येतो. त्यानंतर प्रोव्हिजनल आयडी, जीएसटीआयएन किंवा यूआयएन ही माहिती भरावी लागते. त्यानंतर पोर्टलवर नोंदणीकृत मोबाईल क्रमांक किंवा ईमेलवर ओटीपी पाठवून वापरकर्त्याची पडताळणी केली जाते. पडताळणी पूर्ण झाल्यानंतर नवीन क्रेडेन्शियल सेट करून पुन्हा लॉगिन करता येते.
GST पोर्टलवर लॉगिन कसे करावे?
सर्वप्रथम www.gst.gov.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जावे. त्यानंतर होमपेजच्या वरच्या उजव्या बाजूला असलेल्या “Login” बटणावर क्लिक करावे. पुढे तुमचे यूजरनेम आणि पासवर्ड टाकावा. त्यानंतर स्क्रीनवर दिसणारा कॅप्चा कोड भरून “Login” बटणावर क्लिक करावे. ही प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर वापरकर्त्याला जीएसटी डॅशबोर्डवर नेले जाते.
पहिल्यांदाच लॉगिन करणाऱ्यांसाठी प्रक्रिया
पहिल्यांदा वापर करणाऱ्या व्यक्तींनी जीएसटीच्या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन “Register” या पर्यायावर क्लिक करावे. त्यानंतर आवश्यक वैयक्तिक आणि व्यावसायिक माहिती भरावी. नोंदणीनंतर नोंदणीकृत मोबाईल किंवा ईमेलवर तात्पुरता यूजरनेम आणि पासवर्ड पाठवला जातो. पहिल्यांदा लॉगिन करताना सुरक्षा कारणास्तव पासवर्ड बदलण्यास सांगितले जाते. त्यानंतर वापरकर्ता नियमितपणे पोर्टलचा वापर करू शकतो.
एकंदरीत, जीएसटी पोर्टलमुळे करसंबंधित अनेक प्रक्रिया सोप्या, जलद आणि पारदर्शक झाल्या आहेत. डिजिटल प्रणालीमुळे करदात्यांना घरबसल्या रिटर्न दाखल करणे, कर भरणे किंवा इतर सेवा घेणे शक्य झाले आहे. त्यामुळे व्यवसायिक, व्यावसायिक आणि सामान्य करदाते यांच्यासाठी जीएसटी पोर्टल हे करव्यवस्थापनाचे महत्त्वाचे आणि सोयीचे साधन ठरले आहे. भविष्यात या प्रणालीचा वापर आणखी वाढण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
जय महाराष्ट्र न्यूजवर ताज्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूज वाचा. अधिक माहितीसाठी भारताच्या बातम्या ब्राउझ करा.