India- Russia Relations: पुतिन यांच्या आगमनापूर्वी रशियाची राजनैतिक चाल, भारताचा निर्णय ठरेल निर्णायक
नवी दिल्ली: रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष Vladimir Putin यांच्या भारत दौऱ्यापूर्वीच मॉस्कोने एक महत्त्वाचा राजनैतिक संकेत देत निर्णयाची दिशा थेट भारताच्या हातात सोपवली आहे. पुतिन यांचे प्रवक्ता Dmitry Peskov यांनी Sputnik या रशियन न्यूज एजन्सीच्या ऑनलाइन पत्रकार परिषदेत सहभागी होताना चीनप्रमाणेच भारताशीही “सीमांच्या पलीकडील सहकार्य” करण्याची रशियाची तयारी असल्याचे सांगितले. पेस्कोव यांनी स्पष्ट केले की आता हे भारतावर अवलंबून आहे की तो या सहकार्याला किती पुढे घेवून जायला किती तयार आहे.
पेस्कोव म्हणाले की चीन हा रशियाचा खास धोरणात्मक भागीदार असून दोन्ही देशांमध्ये अत्यंत उच्च पातळीचे सहकार्य सुरू आहे. “भारताबाबतही आमची भूमिका तितकीच सकारात्मक आहे. भारत जितका पुढे येईल, रशिया तितकेच सहकार्य वाढवण्यास तयार आहे,” असा त्यांचा संदेश होता. रशिया-भारत संबंधांवर वाढत असलेल्या आंतरराष्ट्रीय दबावाचाही त्यांनी उल्लेख केला. त्यांनी सांगितले की दोन्ही देशांनी कोणत्याही तृतीय देशाच्या प्रभावापासून दूर राहून आपला द्विपक्षीय व्यापार आणि रणनीतिक संबंध सुरक्षित ठेवणे अत्यावश्यक आहे. “या दबावाच्या काळात आपल्याला पावले अतिशय सावधपणे उचलावी लागतील,” असे पेस्कोव म्हणाले.
भारताची भूमिका काय?
indal School of International Affairs चे डीन आणि Friends: India’s Closest Strategic Partners या पुस्तकाचे लेखक Sreeram Chaulia यांनी स्पष्ट केले की रशियाची अपेक्षा भारत पूर्ण करेल अशी शक्यता कमी आहे. त्यांच्या मते, रशिया-चीन युतीचे स्वरूप प्रामुख्याने अमेरिकाविरोधी आहे आणि भारत अशा गटाचा भाग बनण्यास इच्छुक नाही. “रशिया आणि चीन हे अमेरिकेला प्रतिस्पर्धी मानतात, परंतु भारत तसे मानत नाही. भारताच्या विकासाला अमेरिकन गुंतवणूक आणि तंत्रज्ञानाची गरज आहे,” असे चौलिया म्हणतात.
हेही वाचा: Illegal Loan Apps: 87 बेकायदेशीर लोन अॅप्स ब्लॉक; डिजिटल फसवणुकीवर सरकारचा मोठा घणाघात
ते पुढे सांगतात, “रशिया-चीन संबंध त्यांच्या गरजेनुसार ‘सीमांच्या पलीकडे’ जातात, पण भारताचे समीकरण वेगळे आहे. भारताला रशिया, अमेरिका आणि चीन तिघांशीही स्वतंत्र धोरण राखावे लागते. रशियाशी ऊर्जा आणि संरक्षण क्षेत्रात संबंध महत्त्वाचे आहेत, तर अमेरिकेसोबत व्यापार, तंत्रज्ञान, गुंतवणूक आणि रणनीती अशा अनेक स्तरांवर सहकार्य आहे.” 2024 मध्ये भारत-अमेरिका व्यापार 129 अब्ज डॉलर इतका होता आणि 45 अब्ज डॉलरचा अधिशेष भारताच्या बाजूने होता. “अशा परिस्थितीत भारत अमेरिकाविरोधी गटात जाण्याची शक्यता नाही,” असे ते नमूद करतात.
वाढता रशिया-भारत व्यापार
Dmitry Peskov यांनी दिलेल्या माहितीनुसार सध्या भारत-रशिया व्यापार 63 अब्ज डॉलर आहे आणि 2030 पर्यंत तो 100 अब्ज डॉलरपर्यंत पोहोचेल अशी अपेक्षा आहे. युक्रेन युद्धापूर्वी 2021 मध्ये हा व्यापार केवळ 13 अब्ज डॉलर होता. 2024-25 मध्ये वाढून तो 68 अब्ज डॉलर झाला असून या वाढीचे मोठे कारण म्हणजे भारताने रशियाकडून मोठ्या प्रमाणात केलेला कच्च्या तेलाचा आयात. पुतिन यांच्या आगामी भेटीत या सर्व मुद्द्यांवर चर्चा होण्याची शक्यता असून भारताचे पुढील निर्णय दोन्ही देशांच्या संबंधांचा आगामी मार्ग ठरवतील.
जय महाराष्ट्र न्यूजवर ताज्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूज वाचा. अधिक माहितीसाठी भारताच्या बातम्या ब्राउझ करा.