India’s Total Toll Collections: टोल प्लाझाच्या कमाईचा नवा विक्रम! 5 वर्षात 1.93 लाख कोटी रुपयांचा टोलवसुल

India's Total Toll Collections: भारतातील टोल दरांबद्दल लोक अनेकदा तक्रार करतात, पण तुम्हाला माहिती आहे का की देशातील सर्वात जास्त महसूल मिळवणारा टोल प्लाझा कोणता आहे? सरकारी आकडेवारीनुसार, राष्ट्रीय महामार्ग (NH) 48 वर गुजरातमधील भरथाना गावात असलेला टोल प्लाझा हा देशातील सर्वाधिक महसूल मिळवणारा टोल प्लाझा आहे. या टोल प्लाझावर दरवर्षी सुमारे 400 कोटी रुपये मिळतात. 

एनएच-48 बनला महसूल केंद्र – 

राष्ट्रीय महामार्ग-48 हा दिल्ली आणि मुंबईला जोडतो. हा महामार्ग देशातील सर्वात वर्दळीचा महामार्ग आहे. यामुळेच त्यावर असलेले टोल प्लाझा सर्वाधिक महसूल मिळवतात. भरथाना नंतर, राजस्थानमधील शाहजहांपूर येथील राष्ट्रीय महामार्ग-48 वरील दुसरा टोल प्लाझा देखील टॉप लिस्टमध्ये समाविष्ट आहे, जो दरवर्षी 378 कोटी रुपये टोल कमावतो.

सरकारी आकडेवारीनुसार, भारतात एकूण 1063 टोल प्लाझा आहेत, ज्यातून 1.93 लाख कोटी रुपयांचा टोल वसूल झाला आहे. यापैकी 14 टोल प्लाझांवर दरवर्षी 200 कोटी रुपयांपेक्षा जास्त उत्पन्न मिळते. सध्या, देशातील 1.5 लाख किलोमीटर लांबीच्या राष्ट्रीय महामार्ग नेटवर्कपैकी 45 हजार किलोमीटरवर टोल आकारला जातो, ज्यामध्ये नव्याने बांधलेल्या एक्सप्रेसवेचाही समावेश आहे.

हेही वाचा – वाहनांसाठी फास्ट- टॅग आता अनिवार्य

फास्टॅग प्रणालीमुळे टोल वसुलीत पारदर्शकता – 

गेल्या पाच वर्षांत देशात अनेक नवीन महामार्ग आणि द्रुतगती महामार्ग बांधले गेले आहेत, ज्यावर टोल आकारण्यात आला आहे. याशिवाय, फास्टॅग प्रणाली लागू झाल्यानंतर टोल वसुलीत पारदर्शकता आली आहे आणि टोल चोरीला आळा बसला आहे. गेल्या पाच वर्षांत एकूण 1.93 लाख कोटी रुपये टोल वसूल करण्यात आला आहे. तथापि, सरकारचे म्हणणे आहे की ही रक्कम देशातील महामार्गांच्या बांधकाम आणि देखभालीसाठी वाटप केलेल्या अर्थसंकल्पाच्या फक्त एक पंचमांश आहे. म्हणून, सरकारला टोल नेटवर्कमध्ये अधिकाधिक महामार्गांचा समावेश करायचा आहे.

सर्वात जास्त टोल प्लाझा कुठे आहेत?

संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार, राजस्थानमध्ये सर्वाधिक 156 टोल प्लाझा आहेत, परंतु उत्पन्नाच्या बाबतीत उत्तर प्रदेश पहिल्या स्थानावर आहे. उत्तर प्रदेशात एकूण 97 टोल प्लाझा असून यापासून गेल्या पाच वर्षांत 22914 कोटी रुपयांचे उत्पन्न मिळाले आहे. साधारणपणे, बंदरे आणि औद्योगिक क्षेत्रांना जोडणाऱ्या महामार्गांवर असलेले टोल प्लाझा जास्त महसूल मिळवतात.

हेही वाचा – समृद्धी महामार्गावर सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर 

व्यावसायिक वाहनांमुळे टोल महसूल वाढला – 

बहुतेक व्यावसायिक वाहने टोल प्लाझावर येतात. या वाहनांना खाजगी वाहनांपेक्षा जास्त टोल आकारला जातो. म्हणूनच हे टोल प्रकल्प खाजगी कंपन्यांसाठी फायदेशीर ठरतात. त्याच वेळी, FASTag च्या आगमनाने, टोल प्लाझावर वेळ वाचला आहे, ज्यामुळे प्रवाशांना सुविधा मिळाली आहे आणि सरकारच्या टोल वसुलीतही वाढ झाली आहे.