इराण: मध्य पूर्वेत अमेरिका-इस्रायल आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षाला जवळपास तीन आठवडे पूर्ण होत आले असून परिस्थिती दिवसेंदिवस अधिक गंभीर बनत चालली आहे. आता या संघर्षाचे रूप ‘ऊर्जा युद्धा’कडे झुकताना दिसत आहे, कारण दोन्ही बाजूंनी एकमेकांच्या तेल आणि गॅस साठ्यांना लक्ष्य केले जात आहे. इराणनेही आता बदला घेण्याची भूमिका घेतली असून खाडी क्षेत्रातील अमेरिकेच्या मित्रदेशांच्या ऊर्जा प्रकल्पांवर हल्ले करण्याची धमकी दिली आहे.
इराणने त्यांच्या विशाल साउथ पार्स गॅस क्षेत्रावर झालेल्या हल्ल्यासाठी अमेरिका आणि इस्रायलला जबाबदार ठरवले आहे. इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेजेश्कियन यांनी ऊर्जा संरचनेवर हल्ले झाल्यास त्याचे “अनियंत्रित परिणाम” होतील, असा इशारा दिला आहे. या इशाऱ्यानंतर संपूर्ण मध्य पूर्वेत इंधन पुरवठ्यावर मोठा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे, ज्यामुळे आधीच अस्थिर असलेल्या जागतिक बाजारावर मोठा धक्का बसू शकतो.
दरम्यान, इस्रायलने इराणच्या गुप्तचर प्रमुख इस्माईल खतीब यांना ठार केल्याच्या वृत्तानंतर तणाव आणखी वाढला आहे. या पार्श्वभूमीवर इराणच्या रिव्होल्युशनरी गार्ड्सने कठोर इशारा देत म्हटले आहे की, जर पुन्हा एकदा इराणच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांवर हल्ला झाला तर त्याला जोरदार प्रत्युत्तर दिले जाईल. इराणने स्पष्ट केले आहे की अशा हल्ल्यांची पुनरावृत्ती झाल्यास शत्रू देशांच्या तसेच त्यांच्या सहयोगी देशांच्या ऊर्जा संरचनांनाही लक्ष्य केले जाईल.
या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर खाडी देशांमध्येही परिस्थिती गंभीर बनली आहे. कतारच्या सरकारी ऊर्जा कंपनीने सांगितले की मिसाइल हल्ल्यात जगातील सर्वात मोठ्या गॅस प्रकल्पांपैकी एक असलेल्या रास लाफान औद्योगिक क्षेत्रातील गॅस सुविधांना मोठे नुकसान झाले आहे. कतारने या हल्ल्याला राष्ट्रीय सुरक्षेसाठी थेट धोका म्हटले असून प्रत्युत्तर म्हणून दोन इराणी राजनयिकांना देशाबाहेर पाठवले आहे.
सौदी अरेबियानेही पूर्वेकडील ऊर्जा प्रकल्पांना लक्ष्य करणारे ड्रोन पाडल्याची माहिती दिली आहे. तसेच एका बॅलिस्टिक मिसाइलचा अवशेष रियाधच्या दक्षिणेकडील रिफायनरी जवळ पडल्याचेही सांगण्यात आले. संयुक्त अरब अमिरातीनेही मिसाइलचे अवशेष पडल्यामुळे एका गॅस प्रकल्पाचे कामकाज तात्पुरते बंद केल्याचे जाहीर केले असून या हल्ल्याचा तीव्र निषेध नोंदवला आहे.
या वाढत्या संघर्षाचा परिणाम जागतिक ऊर्जा बाजारावरही दिसू लागला आहे. स्ट्रेट ऑफ होर्मुजमधील वाहतूक आधीच प्रभावित झाल्यामुळे कच्च्या तेलाच्या किंमतीत पुन्हा मोठी वाढ झाली आहे. अमेरिकेच्या प्रमुख कच्च्या तेलाच्या निर्देशांकात तीन टक्क्यांहून अधिक वाढ नोंदवली गेली आहे.
दरम्यान, फ्रान्सचे राष्ट्राध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रों यांनी परिस्थिती शांत करण्याचे आवाहन केले आहे. त्यांनी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प आणि कतारच्या अमिर यांच्याशी चर्चा करून ऊर्जा आणि पाणी यांसारख्या नागरी पायाभूत सुविधांवर हल्ले तात्काळ थांबवण्याची गरज व्यक्त केली. मध्य पूर्वेतील हा संघर्ष आता जागतिक ऊर्जा सुरक्षेसाठी गंभीर आव्हान ठरत असून पुढील काही दिवसांत परिस्थिती कोणत्या दिशेने वळते याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.
जय महाराष्ट्र न्यूजवर ताज्या बातम्या आणि ब्रेकिंग न्यूज वाचा. अधिक माहितीसाठी भारताच्या बातम्या ब्राउझ करा.