Gratuity New Rule: मोठा बदल! आता पाच वर्ष नाही तर एका वर्षातही मिळणार ग्रॅच्युइटी, पण कोणाला?

देशातील लाखो नोकरदार लोकांसाठी, सेवानिवृत्ती आणि सेवानिवृत्तीनंतरच्या ग्रॅच्युइटीसंबंधीचे नियम आता बदलले आहेत. 21 नोव्हेंबर, 2025 रोजी लागू झालेल्या नवीन कामगार संहितेने, ग्रॅच्युइटी मिळवण्यासाठी एकाच कंपनीत किमान पाच वर्षे काम करण्याच्या दशकांपूर्वीच्या नियमाला आव्हान दिले आहे. मात्र, या बदलामुळे कर्मचाऱ्यांमध्ये मोठा संभ्रम निर्माण झाला आहे. आता सर्वांना एका वर्षाच्या आत ग्रॅच्युइटी मिळेल का? या नवीन कायद्याचे संपूर्ण परिणाम समजून घेऊया.

जर तुम्ही कंपनीचे कायमस्वरूपी कर्मचारी असाल, तरीही 5 वर्षांचा नियम लागू होतो. सामान्य परिस्थितीत, तुम्हाला सलग पाच वर्षांची सेवा पूर्ण केल्यानंतरच ग्रॅच्युइटी मिळेल. तसेच, मृत्यू किंवा संपूर्ण अपंगत्वाच्या बाबतीत ही कालमर्यादा शिथिल केली जाते.

1 वर्षात कोणाला ग्रॅच्युइटी मिळेल?

नवीन कामगार कायद्यानुसार सर्वात मोठे फायदे निश्चित-मुदतीच्या आणि कंत्राटी कर्मचाऱ्यांसाठी आहेत.

निश्चित-मुदतीचे कर्मचारी- हे असे लोक आहेत ज्यांना कंपन्या एका निश्चित कालावधीसाठी  करारावर कामावर ठेवतात.

नवीन नियम- अशा कर्मचाऱ्यांना आता ५ वर्षे वाट पाहण्याची गरज नाही. जर त्यांनी त्यांचा १ वर्षाचा करार यशस्वीरित्या पूर्ण केला, तर ते प्रमाणानुसार ग्रॅच्युइटीसाठी पात्र असतील.

सीटीसीच्या 50% चा नियम- आता कंपन्यांना हे सुनिश्चित करावे लागेल की कर्मचाऱ्याचा 'मूळ पगार' हा त्याच्या एकूण सीटीसीच्या (कॉस्ट-टू-कंपनी) किमान ५० टक्के असावा.

भत्त्यांवरील निर्बंध- पूर्वी, कंपन्या ग्रॅच्युइटी कमी करण्यासाठी मूळ पगार कमी ठेवून जास्त भत्ते देत असत. आता, मूळ पगारात वाढ झाल्यामुळे, तुमच्या ग्रॅच्युइटीच्या एकरकमी रकमेत लक्षणीय वाढ होईल.

कोणासाठी लागू होणार? 
कामगार मंत्रालयाच्या स्पष्टीकरणानुसार, हे नियम 21नोव्हेंबर 2025 रोजी किंवा त्यानंतर रुजू होणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना लागू होतील. या तारखेनंतर एक वर्षाची सलग सेवा पूर्ण करणारे कर्मचारीच नवीन नियमांनुसार लाभांसाठी पात्र असतील. जर तुम्ही एक वर्षाच्या करारावर काम करणारे फ्रीलांसर किंवा कंत्राटी कामगार असाल, तर तुम्ही आता तुमच्या कंपनीकडून ग्रॅच्युइटीची मागणी करू शकता. कंपन्यांना आता त्यांच्या लेखापरीक्षणात या नवीन तरतुदींसाठी स्वतंत्रपणे अंदाजपत्रक तयार करणे बंधनकारक असेल.