भारत आणखी एक इतिहास रचण्यासाठी सज्ज!

भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था इस्रो आदित्य-एल १ मोहिमेच्या अंतराळयानाला Lagrangian बिंदू (एल १) भोवती कक्षेत बांधण्यासाठी महत्वाचा टप्पा पार करणार आहे. या मोहिमेसाठी आजचा दिवस महत्वाचा राहणार आहे. हे यान २ सप्टेंबर २०२३ रोजी श्रीहरिकोटा येथील सतीश धवन अंतराळ केंद्रातून प्रक्षेपित करण्यात आले होते. हे यांन प्रक्षेपित झाल्यावर पृथ्वीभोवती चार फेऱ्या मारून सूर्याच्या Lagrangian बिंदूच्या दिशेने मार्गक्रमण करत आहे. बेंगळुरूमधील इस्रोच्या टेलीमेट्री ट्रॅकिंग अँड कमांड नेटवर्क (ISTRAC) येथून यावर लक्ष ठेवले जात आहे. पृथ्वीपासून अंदाजे १.५ दशलक्ष किमी अंतरावर असलेल्या (एल १ बिंदूच्या दिशेने गेल्या ११० दिवसांपासून हे यान मार्गक्रमण करत आहे.

आदित्य एल1 ही इस्रोची महत्त्वाकांक्षी सौर मोहिम आहे. या मोहिमेद्वारे सूर्याचा अभ्यास करण्यात येणार आहे. आज या मोहिमेत महत्त्वाचा अंतिम टप्पी पार पडणार आहे. आदित्य एल-१ हे अंतराळयान आज एल-1 पॉईंटवर पोहोचणार आहे. आदित्य एल १ शनिवारी दुपारी ४ वाजता त्याच्या एल-१ या गंतव्यस्थानावर पोहोचणार आहे. ISTRAC च्या मिशन ऑपरेशन कॉम्प्लेक्समधील इस्रोचे वैज्ञानिक आणि अभियंते ही प्रक्रिया पार पडणार आहेत. आदित्य-एल१मध्ये सात पेलोड आहेत जे सूर्याचे फोटोस्फियर, क्रोमोस्फियर आणि सर्वात बाहेरील थर (कोरोना) चे निरीक्षण करण्यासाठी तयार करण्यात आले आहेत. चार पेलोड थेट सूर्याचे निरीक्षण करतील, तर उर्वरित तीन एल १ बिंदूवर कण आणि फील्डचा इन-सीटू अभ्यास करतील.

आदित्य-एल १ मिशन स्पेसक्राफ्ट पाच वर्षांसाठी काम करणार आहे. या काळात यानावरील पेलोड कोरोनल हीटिंग, कोरोनल मास इजेक्शन, स्पेस वेदर डायनॅमिक्स आदींचा अभ्यास करतील. आदित्य-एल १ हा अवकाशात सौर वेधशाळा स्थापन करण्याचा भारताचा पहिला प्रयत्न आहे. मुळात आदित्यला पृथ्वीपासून ८०० किमी उंचीवर ठेवण्याची योजना होती. पण नंतर एक महत्त्वाकांक्षी प्रस्ताव तयार करण्यात आला आणि आता, आदित्यला Lagrangian पॉईंट एल १ जवळ ठेवण्याची योजना आखण्यात आली आहे. म्हणूनच, या मिशनला आदित्य- एल १ असे नाव देण्यात आले.