Ethanol Blended Diesel: डिझेलमध्ये इथेनॉल मिसळणे धोकादायक! केंद्राचा संसदेत खुलासा; फ्लॅश पॉइंट चाचणीत प्रयोग अपयशी

Ethanol Blended Diesel: पेट्रोलप्रमाणे डिझेलमध्येही इथेनॉलचे मिश्रण करून इंधन खर्च कमी करण्याच्या केंद्र सरकारच्या प्रयोगाला मोठा ब्रेक बसला आहे. इथेनॉलमिश्रित डिझेल हे आवश्यक सुरक्षा मानकांची चाचणी पूर्ण करण्यात अपयशी ठरल्याचे केंद्र सरकारने संसदेत स्पष्ट केले आहे. सार्वजनिक क्षेत्रातील तेल विपणन कंपन्या, मान्यताप्राप्त प्रयोगशाळा आणि वाहन उत्पादक संस्थांच्या संयुक्त संशोधनानंतर हे मिश्रण सध्या वापरण्यासाठी सुरक्षित नसल्याचा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे.

'फ्लॅश पॉइंट' कमी झाल्याने सुरक्षेचे मोठे आव्हान; काय आहे अडचण?
वैज्ञानिक चाचण्यांदरम्यान असे आढळून आले की, डिझेलमध्ये इथेनॉल मिसळल्यामुळे डिझेलचा 'फ्लॅश पॉइंट' मोठ्या प्रमाणावर खालावतो. इंधनाच्या वाफेला आग लागण्यासाठी लागणारे किमान तापमान म्हणजे फ्लॅश पॉइंट होय. हा फ्लॅश पॉइंट कमी झाल्यामुळे इंधनाची वाहतूक, साठवणूक आणि प्रत्यक्ष वाहनांमध्ये वापर करताना भीषण अपघाताचा किंवा सुरक्षेचा गंभीर प्रश्न निर्माण होऊ शकतो. ही तांत्रिक अडचण दूर करण्यासाठी पुढील सखोल अभ्यासाची गरज असल्याने सध्या डिझेलमध्ये इथेनॉलचे व्यावसायिक मिश्रण पुढे ढकलण्यात आले आहे.

पेट्रोलमध्ये 20 टक्के मिश्रणाचे उद्दिष्ट; आयसोब्युटॅनॉलबाबतही स्पष्टीकरण
पेट्रोलमधील इथेनॉल मिश्रणाबाबत बोलताना पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू राज्यमंत्री सुरेश गोपी यांनी संसदेत सांगितले की, सध्या पेट्रोलमध्ये 20 टक्के इथेनॉल मिश्रणाचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे. मात्र, 20 टक्क्यांपेक्षा अधिक मिश्रण करण्याचा सध्या कोणताही विचार नाही. भविष्यात असा निर्णय घेताना वैज्ञानिक अभ्यास आणि भागधारकांशी चर्चा केली जाईल. तसेच, सध्या डिझेलमध्ये आयसोब्युटॅनॉलचे मिश्रण केले जात नसल्याचेही सरकारने स्पष्ट केले.

हेही वाचा – Stock Market : शेअर बाजारात मोठी उलथापालथ; Nifty 50 मध्ये BSE ची एन्ट्री, Wipro इंडेक्समधून बाहेर

2025-26 पुरवठा वर्षात इथेनॉलचा विक्रमी पुरवठा; उत्पादनात मोठी वाढ
देशांतर्गत इथेनॉलचे उत्पादन वाढवण्यासाठी सरकारकडून साखर कारखान्यांना व्याज अनुदान आणि दीर्घकालीन खरेदी करार यांसारखे विविध प्रोत्साहन दिले जात आहे. 2025-26 या पुरवठा वर्षासाठी तेल कंपन्यांनी सप्टेंबर 2025 मध्ये पहिल्यांदाच सुमारे 105 कोटी लिटर इथेनॉलची निविदा काढली होती. या निविदेला उत्पादकांकडून प्रचंड प्रतिसाद मिळाला असून सुमारे 176 कोटी लिटरच्या ऑफर्स प्राप्त झाल्या, ज्या मागणीपेक्षा तब्बल 68 टक्के अधिक होत्या. अखेर 378 नोंदणीकृत पुरवठादारांना सुमारे 104.85 कोटी लिटर इथेनॉलचे वाटप करण्यात आले.

आता स्वयंपाकासाठी इथेनॉलचा पर्याय; एलपीजीवरील अवलंबित्व कमी करण्याचा मानस
वाहनांव्यतिरिक्त आता स्वयंपाकाच्या गॅसला (LPG) पर्याय म्हणून इथेनॉलचा वापर वाढवण्यावर सरकार गांभीर्याने विचार करत आहे. यामुळे देशातील अतिरिक्त इथेनॉल निर्मिती क्षमतेचा वापर होईल आणि गॅस आयातीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होईल. यासाठी इंडियन ऑइल, हिंदुस्तान पेट्रोलियम आणि भारत पेट्रोलियम यांच्या संयुक्त उपक्रमातील 'एलपीजी उपकरण संशोधन केंद्र' इथेनॉलवर आधारित स्वच्छ स्वयंपाक उपकरणांच्या विकासावर वेगाने काम करत आहे.

हेही वाचा – Gautam Adani : अमेरिकन कोर्टाचा मोठा निर्णय; गौतम अदानींवरील सर्व फौजदारी आरोप फेटाळले