Bank Layoffs: बँकिंग क्षेत्रात AI आणि ऑटोमेशनचा दणका; खासगी क्षेत्रातील या बँकेतून 3,343 कर्मचाऱ्यांची गच्छंती, ‘या’ कर्मचाऱ्यांवर कोसळली कुऱ्हाड

HDFC Bank Layoffs : आर्टिफिशिअल इंटेलिजन्स (AI) आणि डिजिटल ऑटोमेशनच्या वाढत्या वापरामुळे बँकिंग क्षेत्रातील नोकऱ्यांचे स्वरूप वेगाने बदलत आहे. देशातील सर्वांत मोठी खासगी क्षेत्रातील बँक असलेल्या HDFC बँकेने आपल्या मनुष्यबळात मोठी कपात केली आहे. बँकेच्या ताज्या वार्षिक अहवालानुसार, आर्थिक वर्ष 2025-2026 मध्ये बँकेच्या एकूण कर्मचाऱ्यांची संख्या 3,343 ने घटली आहे. अंतर्गत ऑपरेशन्सचे स्वयंचलितीकरण (Automation) केल्यामुळे प्रामुख्याने एंट्री-लेव्हल, ग्राहक सेवा आणि बॅक-ऑफिस सपोर्ट श्रेणीतील फ्रंटलाइन कर्मचाऱ्यांवर याची कुऱ्हाड कोसळली आहे.

कर्मचारी कपातीची सविस्तर आकडेवारी
ब्लूमबर्गच्या वृत्तानुसार, HDFC बँकेच्या एकूण कर्मचारी संख्येत वर्षभरात झालेली घट आणि श्रेणीनिहाय आकडेवारी पुढीलप्रमाणे आहे:
एकूण मनुष्यबळ घट: 31 मार्च 2025 रोजी कर्मचारी संख्या 2,14,521 इतकी होती, ती 31 मार्च 2026 अखेर घसरून 2,11,178 वर आली आहे.
वरिष्ठ व्यवस्थापन (Senior Management): 247 वरून 262 (15 ने वाढ).
मध्यम व्यवस्थापन (Middle Management): 9,159 वरून 10,411 (1,252 ने वाढ).
कनिष्ठ व्यवस्थापन (Junior Management): 34,165 वरून 37,708 (3,543 ने वाढ).
नॉन-सुपरवायझरी स्टाफ (Non-Supervisory): लिपिक किंवा साहाय्यक वर्गातील कर्मचाऱ्यांची संख्या 1,70,950 वरून थेट 1,62,797 वर आली असून यामध्ये तब्बल 8,153 ची मोठी घट झाली आहे.

तंत्रज्ञानासाठी 1 अब्ज डॉलरची गुंतवणूक आणि AI अकॅडमी
बँकेचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी (CEO) शशिधर जगदीशन यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, HDFC बँक स्वतःला एक ‘टेक-फर्स्ट’ संस्था म्हणून उभारत आहे. यासाठी बँकेने तंत्रज्ञान आणि डिजिटल आर्किटेक्चरमधील आपली गुंतवणूक चौपट वाढवून ती सुमारे 1 अब्ज डॉलर इतकी केली आहे. या अंतर्गत पगार खाती उघडणे, ऑनबोर्डिंग प्रक्रिया आणि इतर अंतर्गत कामे जेनेरेटिव्ह एआय (GenAI) द्वारे स्वयंचलित केली जात आहेत. या तांत्रिक बदलांशी जुळवून घेण्यासाठी बँकेने आपल्या 50,631 हून अधिक कर्मचाऱ्यांना ‘GenAI अकॅडमी’द्वारे विशेष प्रशिक्षण दिले आहे, तर 2,100 कर्मचाऱ्यांना मायक्रोसॉफ्ट कोपायलटचे (Microsoft Copilot) प्रशिक्षण देण्यात आले आहे.

हेही वाचा – Stolen Unregistered Car Claim: नोंदणी नसलेली नवी कार चोरीला गेल्यास विमा मिळणार का? ग्राहक मंचाचा ऐतिहासिक निर्णय; कंपनीला 5.68 लाखांचा दणका!

शाखा विस्तार सुरूच, मात्र नव्या नोकऱ्यांमध्ये घट
एक धक्कादायक बाब म्हणजे HDFC बँक देशभरात आपल्या नवीन शाखांचा विस्तार करत आहे, मात्र डिजिटल प्रॉडक्ट्स आणि ऑटोमेटेड सिस्टीममुळे नव्या शाखांमध्ये पूर्वीसारख्या मोठ्या मनुष्यबळाची गरज भासत नाहीये. केवळ HDFC बँकच नाही, तर याच आर्थिक वर्षात इतर प्रमुख बँकांनीही तंत्रज्ञानाचा फायदा घेत आपल्या मनुष्यबळाचे ऑप्टिमायझेशन (कपात) केले आहे:
Axis Bank: 3,100 हून अधिक कर्मचारी कपात.
RBL Bank: 949 कर्मचाऱ्यांची कपात.

तज्ज्ञांचे मत आणि भविष्यातील कल
तंत्रज्ञानाच्या या आक्रमणामुळे येत्या काळात बँकिंग क्षेत्रातील पारंपरिक नोकऱ्या आणखी कमी होण्याची भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. व्यवस्थापकीय पातळीवर भरती सुरू असली, तरी असिस्टंट किंवा क्लेरिकल दर्जाच्या कामांसाठी आता मानवी हातांऐवजी एआय टूल्सचा वापर वाढला आहे. सुरुवातीच्या टप्प्यात ग्राहक सेवा आणि किरकोळ विक्री या क्षेत्रातील एंट्री-लेव्हलच्या नोकऱ्यांवर याचा सर्वाधिक प्रभाव पडला आहे. यामुळे भविष्यात बँकिंग क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या उमेदवारांना केवळ पारंपरिक शिक्षणावर अवलंबून न राहता डिजिटल आणि तांत्रिक कौशल्ये आत्मसात करावी लागणार आहेत.

हेही वाचा – Pragati Mission: शेतकऱ्यांसह तरुणांची होणार चांदी! 20 लाख अन्नदात्यांना मॉडर्न शेतीचा लाभ, तर 20 हजार युवक सुरू करणार स्वतःचा अ‍ॅग्री-बिजनेस