Disadvantages Of Smartphones: स्मार्टफोन ठरतोय ‘स्लो पॉयजन’, सततच्या वापरामुळे मिळतेय ‘या’ गंभीर आजारांना आमंत्रण

भारतातील आरोग्यस्थिती धोक्याच्या टप्प्यावर पोहोचत असल्याचे चित्र समोर येत आहे. मधुमेह, उच्च रक्तदाब, हृदयविकार, थायरॉईड, संधिवात आणि स्ट्रोक यांसारखे आजार झपाट्याने वाढत आहेत. विशेष म्हणजे हे आजार आता वयानुसार नाही, तर जीवनशैलीनुसार दिसू लागले आहेत. सुमारे दहा वर्षांपूर्वी ज्या हृदयविकारांचे प्रमाण 16 ते 17 टक्क्यांदरम्यान होते, ते 2025 पर्यंत 25 टक्क्यांहून अधिक झाले आहे. तसेच मधुमेह, थायरॉईड आणि लठ्ठपणासारख्या मेटाबॉलिक समस्या 15 टक्क्यांवरून 24 टक्क्यांपेक्षा अधिक वाढल्या आहेत.

संक्रमणजन्य आजारांचे प्रमाण काही प्रमाणात कमी होत असले, तरी जीवनशैलीशी संबंधित आजार वेगाने वाढत आहेत. विशेषतः 40 वर्षांनंतर हा धोका अधिक गंभीर बनतो. यामागचे एक महत्त्वाचे कारण म्हणजे स्मार्टफोनचा वाढता वापर. 2024 मध्ये भारतीयांनी एकत्रितपणे सुमारे 1.1 ट्रिलियन तास स्क्रीनसमोर घालवले. सरासरी पाहता प्रत्येक व्यक्ती दिवसाला सुमारे 5 तास मोबाईलवर घालवत असून, त्यातील 70 टक्के वेळ सोशल मीडिया, गेमिंग आणि व्हिडिओंमध्ये खर्च होतो.

झोपेवर होणारा परिणाम

स्मार्टफोनमधून येणारी निळी किरणे (ब्लू लाईट) झोपेवर सर्वाधिक परिणाम करतात. ही प्रकाशकिरणे मेंदूला दिवस असल्याचा भास निर्माण करतात, त्यामुळे मेलाटोनिन या झोप नियंत्रित करणाऱ्या हार्मोनचे उत्पादन कमी होते. परिणामी, झोपेची गुणवत्ता खालावते आणि शरीराची जैविक घड्याळ (बॉडी क्लॉक) विस्कळीत होते.

हेही वाचा: Jalgaon-Delhi Flight : जळगावकरांसाठी गुडन्यूज! 'या' तारखेपासून थेट दिल्ली-इंदूर विमानसेवा सुरू; 13 तासांचा प्रवास आता फक्त 3 तासांत

मेंदूवर होणारा परिणाम

सतत येणाऱ्या नोटिफिकेशन्स आणि सोशल मीडियावरील प्रतिसादामुळे मेंदूमध्ये डोपामिनचे स्त्रवण वाढते. हळूहळू ही सवय व्यसनात रूपांतरित होते. यामुळे एकाग्रता कमी होते, मानसिक अस्थिरता वाढते आणि सतत उत्तेजनाची गरज भासू लागते.

पचनसंस्थेवर परिणाम (गट हेल्थ)

फोन वापरत जेवण करण्याची सवय पचनसंस्थेसाठी घातक ठरते. अन्न नीट न चावल्याने अपचन, गॅस आणि वजनवाढ यांसारख्या समस्या निर्माण होतात. तसेच ताणतणावामुळे आतड्यांतील सूक्ष्मजीव संतुलन (गट मायक्रोबायोम) बिघडते, ज्याचा थेट परिणाम मूड आणि आरोग्यावर होतो.

या सर्व प्रक्रियांमुळे शरीर एका दुष्चक्रात अडकते. खराब झोप, वाढता ताण, बिघडलेले पचन आणि मानसिक अस्थिरता. त्यामुळे आज गरज आहे ती स्मार्टफोन पूर्णपणे सोडण्याची नाही, तर त्याचा वापर नियंत्रित करण्याची. योग्य वेळी स्क्रीनपासून दूर राहणे आणि संतुलित जीवनशैली स्वीकारणे अत्यंत आवश्यक झाले आहे.

एकूणच, स्मार्टफोन हे उपयोगी साधन असले तरी त्याचा अतिरेक आरोग्यासाठी धोकादायक ठरू शकतो. जर स्क्रीन टाइमवर नियंत्रण ठेवले नाही, तर त्याचा परिणाम केवळ चेहऱ्यावरच नव्हे, तर हृदय, मेंदू, पचनसंस्था आणि संपूर्ण शरीरावर दिसून येईल.  

(Health Disclaimer : येथील आरोग्यविषयक माहिती ही केवळ सामान्य माहिती आणि जागरूकतेसाठी दिलेली आहे. या माहितीतून होणाऱ्या कोणत्याही परिणामासाठी जय महाराष्ट्र न्यूज चॅनेल जबाबदार राहणार नाही.)

हेही वाचा: India Space Photos: अंतराळातून दिसला 'सुजलाम् सुफलाम्' भारत! रशियन सॅटेलाईटने टिपलेलं पृथ्वीचं रूप पाहून तुम्हीही व्हाल थक्क