Census 2026 Cyber Crime: सावधान! ‘डिजिटल जनगणने’च्या नावाखाली तुमचं बँक खातं होऊ शकतं रिकामं; संशयास्पद SMS किंवा लिंकवर क्लिक करण्यापूर्वी सतर्क राहा

नवी दिल्ली: "माहिती हे विसाव्या शतकातील निर्णायक गोष्ट मानली जाते, पण यावर डल्ला मारण्यासाठी आज सायबर भामटे 'डिजिटल जनगणने'चा बुरखा पांघरून तुमच्या मोबाईलपर्यंत पोहोचले आहेत." देशात राष्ट्रीय जनगणनेची प्रक्रिया जसजशी वेग घेत आहे, तसतसे तंत्रज्ञानाचा गैरवापर करून नागरिकांना लुटण्याचे प्रकार वाढले आहेत. बनावट एसएमएस (SMS) किंवा व्हॉट्सॲप लिंक्सच्या माध्यमातून तुमचे फोन हॅक करण्याचे आणि बँक खाती रिकामी करण्याचे मोठे रॅकेट सक्रिय झाले आहे. 'सावध तोच सुरक्षित' या उक्तीनुसार, केंद्र सरकारने आता या वाढत्या फसवणुकीबाबत कडक इशारा जारी केला आहे. महाराष्ट्रात येत्या 16 मे ते 14 जून 2026 या कालावधीत अधिकृत प्रगणक तुमच्या घरी येणार आहेत, मात्र त्यापूर्वीच तुमच्या डिजिटल अवकाशात घुसखोरी करणाऱ्या या भामट्यांपासून सावध राहणे ही काळाची गरज आहे.

खरा जनगणना अधिकारी आणि तोतयेगिरी करणारा भामटा यांच्यातील पुसटशी रेषा ओळखणे आता अत्यंत महत्त्वाचे ठरले आहे. अधिकृत सरकारी प्रगणकाचे मुख्य उद्दिष्ट हे केवळ सांख्यिकी डेटा गोळा करणे असते. यामध्ये प्रामुख्याने कुटुंबातील सदस्यांची संख्या, त्यांचे वय, लिंग, व्यवसाय, घराची स्थिती आणि घरातील मूलभूत सोयीसुविधा यांसारख्या लोकसंख्याशास्त्रीय माहितीचा समावेश असतो. मात्र, जर कोणी स्वतःला जनगणना अधिकारी म्हणवून घेत तुमच्याकडे बँक खात्याचा तपशील, आधार कार्ड नंबर, पॅन कार्डची माहिती किंवा सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे तुमच्या मोबाईलवर आलेला 'ओटीपी' (OTP) मागत असेल, तर वेळीच सावध व्हा. शासन कधीही तुमच्या गोपनीय आर्थिक माहितीची मागणी जनगणनेसाठी करत नाही, हे प्रत्येकाने लक्षात ठेवले पाहिजे.

सायबर गुन्हेगार बऱ्याचदा तांत्रिक क्लृप्त्यांचा वापर करून तुमची आर्थिक आणि वैयक्तिक सुरक्षा धोक्यात आणतात. जनगणनेच्या प्रक्रियेत तुमच्या माहितीची 'पुष्टी' करण्यासाठी कोणत्याही अनोळखी लिंकवर क्लिक करण्याची, कोणतेही अनधिकृत अ‍ॅप डाऊनलोड करण्याची किंवा क्यूआर कोड (QR Code) स्कॅन करण्याची मुळीच आवश्यकता नसते. जर कोणी तुम्हाला अशा गोष्टी करण्यास भाग पाडत असेल, तर तो स्पष्टपणे सायबर हल्ल्याचा किंवा 'फिशिंग'चा प्रयत्न आहे. अशा परिस्थितीत कोणत्याही दडपणाला बळी न पडता, अशा संशयास्पद व्यक्तीची किंवा संवादाची तक्रार तातडीने 1930 या सायबर हेल्पलाइनवर करणे आपले कर्तव्य आहे.

हेही वाचा: Vidhan Sabha Election 2026: निवडणुकीचा निकाल कसा ठरतो? मतमोजणीपासून विजयाच्या प्रमाणपत्रापर्यंत; वाचा EVM मधील प्रत्येक मताची मोजणी प्रक्रिया

जर तुम्ही चुकून अशा फसवणुकीच्या जाळ्यात अडकला असाल, तर डोकं शांत ठेवून त्वरित पावले उचलणे गरजेचे आहे. अशा वेळी वेळ न घालवता सर्वात आधी तुमच्या बँकेशी संपर्क साधून खाती गोठवून (Freeze) घ्या. यानंतर, केंद्र सरकारच्या www.cybercrime.gov.in या पोर्टलवर आपली रीतसर तक्रार नोंदवा. नागरिकांच्या सुरक्षेसाठी सरकारने 'संचार साथी'च्या माध्यमातून 'चक्षु' (Chakshu) नावाचे विशेष पोर्टल सुरू केले आहे. येथे तुम्ही अशा फसव्या मेसेजेसची माहिती देऊ शकता, ज्यामुळे इतर नागरिकांनाही अशा धोक्यांपासून वाचवता येईल. तुमची एका मिनिटाची सतर्कता तुमचे आयुष्यभराची कमाई सुरक्षित ठेवू शकते.

डिजिटल जनगणनेचा लाभ घेण्यासाठी आणि स्वतःहून माहिती भरण्यासाठी केवळ अधिकृत मार्गांचाच अवलंब करा. नागरिकांनी जनगणनेच्या अधिकृत संकेतस्थळाला (https://censusindia.gov.in) किंवा 'Self-Enumeration' पोर्टललाच भेट द्यावी. तेथे तुमचा अधिकृत मोबाईल नंबर टाकून मिळालेल्या ओटीपीद्वारे पडताळणी करा आणि त्यानंतरच विचारलेली माहिती टप्प्याटप्प्याने भरा. लक्षात ठेवा, तुमची माहिती ही तुमची शक्ती आहे, ती चुकीच्या हातात पडू न देणे हीच खरी देशसेवा आहे. अफवांना थारा न देता 16 मे 2026 पासून सुरू होणाऱ्या या राष्ट्रीय कार्यात जबाबदार नागरिक म्हणून सहभागी व्हा, पण डोळे आणि कान उघडे ठेवून! 

हेही वाचा: West Bengal Election 2026: बंगालमध्ये मतमोजणीपूर्वीच राडा; भाजप-टीएमसी कार्यकर्ते भिडले; स्ट्राँग रूमबाहेर तुफान राडा, केंद्रीय निमलष्करी दलाचा लाठीमार